Składki ZUS przedsiębiorcy z prawem do renty – co warto wiedzieć?

Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, która jednocześnie pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną, znajduje się w szczególnej sytuacji wobec ZUS. Przepisy pozwalają takim osobom korzystać z pewnych ulg lub wyjątków w zakresie opłacania składek, ale tylko przy spełnieniu określonych warunków. W tym artykule wyjaśniamy, czy rencista-przedsiębiorca musi płacić składki ZUS, które z nich są obowiązkowe, oraz jakie opcje może rozważyć, by nie przepłacać.

1. Renta a działalność gospodarcza – czy to się wyklucza?

Nie. Posiadanie prawa do renty nie wyklucza możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. W praktyce wielu rencistów decyduje się na pracę na własny rachunek – zarówno z powodów finansowych, jak i osobistych (chęć bycia aktywnym zawodowo).

Uwaga: Jeśli renta przysługuje z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ZUS może monitorować, czy rzeczywiście stan zdrowia umożliwia prowadzenie firmy. W niektórych przypadkach nadmierna aktywność zawodowa może skutkować ponownym badaniem przez lekarza orzecznika.

2. Jakie składki ZUS musi opłacać rencista prowadzący działalność gospodarczą?

Zakres obowiązkowych składek zależy od rodzaju renty i okoliczności. Przedsiębiorca z prawem do renty podlega w ZUS:

3. Zwolnienie ze składki na Fundusz Pracy

Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoby pobierające rentę (np. z tytułu niezdolności do pracy) są zwolnione z obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy, o ile:

• pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną,
• nie zatrudniają pracowników lub zleceniobiorców,
• nie przekraczają określonych limitów przychodów uprawniających do zwolnienia (w przypadku zbiegu tytułów ubezpieczenia).

4. Dobrowolna składka chorobowa – czy warto ją opłacać?

Składka chorobowa daje prawo do zasiłku chorobowego, opiekuńczego oraz macierzyńskiego. Jest to jednak składka dobrowolna, a jej opłacanie nie wpływa na wysokość ani prawo do renty.

Kiedy warto opłacać składkę chorobową?

• Gdy przedsiębiorca-rencista chce mieć zabezpieczenie w razie czasowej niezdolności do pracy.
• Jeśli planuje np. przejść na zasiłek opiekuńczy lub ewentualne świadczenia rodzicielskie.

Kiedy można z niej zrezygnować?

• Gdy uzna, że renta stanowi wystarczające zabezpieczenie finansowe.
• W razie dużego obciążenia składkami i niskiego dochodu z działalności.

5. Rencista a Mały ZUS, Mały ZUS Plus i Ulga na start

Pobieranie renty nie wyklucza korzystania z preferencyjnych form opłacania składek.

✅ Ulga na start (6 miesięcy bez składek społecznych)

Można z niej skorzystać, o ile:

• rencista nie prowadził działalności w ciągu ostatnich 60 miesięcy,
• nie wykonuje działalności na rzecz byłego pracodawcy.

W tym czasie obowiązkowa jest jedynie składka zdrowotna.

✅ Preferencyjny ZUS (mały ZUS) – przez 24 miesiące po uldze na start

Podstawa wymiaru składek społecznych to 30% minimalnego wynagrodzenia.

✅ Mały ZUS Plus

Dla firm o przychodach do 120 tys. zł rocznie i niskim dochodzie miesięcznym – podstawa składek ustalana indywidualnie.

6. Czy prowadzenie działalności może wpłynąć na wysokość renty?

Tak, ale dotyczy to tylko niektórych świadczeń i określonych limitów przychodów.

🔸 Renta z tytułu niezdolności do pracy

• ZUS kontroluje przychód osiągany przez rencistę.
• Po przekroczeniu 70% przeciętnego wynagrodzenia (ok. 5 965 zł brutto – stan na 2025) renta może zostać zmniejszona.
• Po przekroczeniu 130% przeciętnego wynagrodzenia (ok. 11 070 zł brutto) – wypłata renty zostaje zawieszona.

‼️ Do przychodu wlicza się m.in. dochód z działalności gospodarczej – nie tylko zyski, ale całość podstawy opodatkowania.

🔸 Renta rodzinna

• Obowiązują takie same limity, jeśli rencista nie ukończył 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna).
• Po osiągnięciu wieku emerytalnego – brak limitu przychodów.

7. Obowiązki rencisty-przedsiębiorcy wobec ZUS

Rencista, który zakłada działalność, musi:

• Zgłosić się do ubezpieczeń w ZUS (formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA),
• Wskazać, z których składek będzie korzystać,
• Informować ZUS o wysokości przychodów (jeśli pobiera świadczenia uzależnione od limitów),
• W razie przekroczenia limitów – zgłosić zmianę do ZUS i liczyć się z obniżeniem lub zawieszeniem świadczenia.

8. Przykład praktyczny

Pan Jan, 58 lat, pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 2 200 zł miesięcznie. Dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług doradczych.

• Korzysta z preferencyjnego ZUS-u (Mały ZUS Plus),
• Opłaca składki społeczne i zdrowotne,
• Nie przekracza limitu przychodów, więc ZUS nie zawiesza mu renty,
• Nie opłaca składki chorobowej ani Funduszu Pracy.

Dzięki temu optymalizuje koszty i utrzymuje świadczenie z ZUS.

9. Podsumowanie – najważniejsze zasady

Natalia Kostylewa

Nazywam się Natalia Kostylewa i mam ponad dwadzieścia lat doświadczenia w branży księgowości i finansów. Moja pasja to nie tylko praca z liczbami, ale także dzielenie się zdobytą wiedzą. Na blogu dzielę się praktycznymi wskazówkami, które pomogą Ci zrozumieć zawiłości księgowości, a także dostarczam aktualnych informacji na temat zmian w przepisach podatkowych i finansowych.

Zobacz więcej