Sprzedaż towaru poniżej ceny zakupu – jakie są skutki podatkowe?

W realiach rynkowych przedsiębiorcy nierzadko decydują się na sprzedaż towarów poniżej ceny zakupu. Może to wynikać z chęci likwidacji zapasów, błędów zakupowych, potrzeby poprawy płynności finansowej lub działań promocyjnych. Choć takie działanie ma sens z punktu widzenia strategii biznesowej, to rodzi również konkretne konsekwencje podatkowe, zarówno w zakresie podatku dochodowego, jak i podatku VAT. W tym artykule omawiamy, co oznacza sprzedaż towaru poniżej kosztu nabycia w kontekście przepisów podatkowych i na co należy szczególnie uważać.

1. Sprzedaż poniżej ceny zakupu – co to oznacza w praktyce?

Sprzedaż poniżej ceny zakupu ma miejsce, gdy przedsiębiorca sprzedaje towar za kwotę niższą od tej, za którą sam go nabył. Przykład:

Zakup towaru: 100 zł netto
Sprzedaż: 80 zł netto

W takim przypadku powstaje strata na transakcji, jednak przedsiębiorca nadal osiąga przychód podatkowy i generuje obowiązek podatkowy w VAT. W praktyce to może prowadzić do nieintuicyjnych skutków finansowych.

2. Podatek dochodowy – czy można rozpoznać stratę jako koszt?

W podatku dochodowym (PIT lub CIT) podstawową zasadą jest możliwość zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, jeśli zostały poniesione w celu osiągnięcia lub zachowania przychodu.

Zakup towaru do dalszej odsprzedaży, nawet jeśli później sprzedajemy go poniżej ceny zakupu, jest kosztem uzyskania przychodu. Oznacza to, że:

• wartość zakupu (np. 100 zł netto) wciąż pozostaje kosztem podatkowym,
• przychód z tytułu sprzedaży (np. 80 zł netto) jest przychodem do opodatkowania,
• powstaje strata (w tym przykładzie 20 zł), która pomniejsza podstawę opodatkowania.

🧾 Uwaga: organy podatkowe mogą jednak kwestionować takie transakcje, jeśli nie ma uzasadnienia gospodarczego (np. ciągłe sprzedawanie poniżej ceny zakupu może być traktowane jako działanie pozorne lub mające na celu unikanie opodatkowania).

3. Podatek VAT – czy muszę naliczać VAT od pełnej ceny zakupu?

W przypadku podatku VAT kluczowa zasada brzmi:

VAT nalicza się od ceny sprzedaży, niezależnie od tego, czy jest ona wyższa, czy niższa od ceny zakupu.

Oznacza to, że nawet jeśli przedsiębiorca ponosi stratę na sprzedaży (sprzedaje taniej niż kupił), to i tak musi:

• wystawić fakturę z odpowiednią stawką VAT (np. 23%) od ceny sprzedaży (np. 80 zł),
• odprowadzić VAT należny (np. 18,40 zł),
• nie ma obowiązku naliczania VAT od „wartości rynkowej”.

📌 Wyjątek: Jeśli transakcja odbywa się między podmiotami powiązanymi, a cena znacznie odbiega od rynkowej, urząd skarbowy może zakwestionować cenę i naliczyć podatek według wartości rynkowej na podstawie art. 32 ustawy o VAT.

4. Stanowisko organów podatkowych

Organy podatkowe generalnie akceptują sprzedaż towarów poniżej ceny zakupu, o ile wynika ona z racjonalnych przesłanek biznesowych, np.:

• akcje promocyjne lub wyprzedaże,
• sprzedaż towaru uszkodzonego lub przeterminowanego,
• zakończenie działalności lub zmiana profilu działalności,
• błędne zamówienie lub magazynowe zaległości.

5. Czy promocje i rabaty można dokumentować?

Tak. Przedsiębiorca powinien prowadzić dokumentację potwierdzającą przyczynę obniżonej ceny:

• regulaminy promocji,
• ogłoszenia o wyprzedażach,
• notatki służbowe dotyczące stanu technicznego towarów,
• potwierdzenia zalegania w magazynie.

🛑 Brak dokumentacji może skutkować zakwestionowaniem ceny przez urząd skarbowy i doszacowaniem podstawy opodatkowania.

6. Jak prawidłowo zaksięgować sprzedaż poniżej ceny zakupu?

W księdze przychodów i rozchodów (KPiR):

• Koszt zakupu ujmuje się w kolumnie 10 (zakup towarów handlowych),
• Przychód ze sprzedaży trafia do kolumny 7 (wartość sprzedanych towarów).

Jeśli sprzedaż następuje poniżej ceny zakupu, księgowo wykazuje się stratę jednostkową, ale nie jest to nic nadzwyczajnego z punktu widzenia ewidencji.

7. Uwaga na transakcje z osobami fizycznymi lub powiązanymi

Jeśli sprzedaż odbywa się:

• na rzecz członka rodziny,
• na rzecz innego podmiotu powiązanego,
• bez dokumentacji uzasadniającej niższą cenę,

urząd może uznać, że cena została zaniżona sztucznie, aby uniknąć opodatkowania, i doszacować przychód do wartości rynkowej.

8. Sprzedaż towaru z utratą wartości – czy można dokonać odpisu?

Jeśli towar stracił na wartości (np. uszkodzenia, przeterminowanie), można dokonać odpisu aktualizującego, ale:

• musi być to odpowiednio udokumentowane (np. protokołem likwidacyjnym),
• nie zawsze będzie można to od razu ująć jako koszt w podatku dochodowym,
• dla celów VAT towar zniszczony może być objęty odrębnymi regulacjami.

9. Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Można sprzedawać towary poniżej ceny zakupu, jeśli są ku temu realne przesłanki biznesowe.
Koszt zakupu pozostaje kosztem podatkowym, nawet jeśli przychód jest niższy.
VAT rozliczany jest od rzeczywistej ceny sprzedaży, nie od ceny zakupu.
Należy dokumentować przyczyny obniżek, aby uniknąć zarzutu sztucznego zaniżenia przychodu.
Transakcje z osobami powiązanymi wymagają szczególnej ostrożności i ewentualnej dokumentacji cen transferowych.

Natalia Kostylewa

Nazywam się Natalia Kostylewa i mam ponad dwadzieścia lat doświadczenia w branży księgowości i finansów. Moja pasja to nie tylko praca z liczbami, ale także dzielenie się zdobytą wiedzą. Na blogu dzielę się praktycznymi wskazówkami, które pomogą Ci zrozumieć zawiłości księgowości, a także dostarczam aktualnych informacji na temat zmian w przepisach podatkowych i finansowych.

Zobacz więcej