Ulga na złe długi u dłużnika a zmiana terminu płatności

W polskim systemie podatku od towarów i usług (VAT) funkcjonuje tzw. ulga na złe długi, która pozwala wierzycielowi skorygować podstawę opodatkowania i VAT należny, jeśli nie otrzymał zapłaty od kontrahenta w ciągu 90 dni. Jednak równocześnie przepisy nakładają określone obowiązki na dłużników – muszą oni odpowiednio zareagować na brak zapłaty w ustawowym terminie. Sprawa komplikuje się, gdy strony transakcji zmieniają termin płatności faktury. Jak w takiej sytuacji powinna zachować się strona zadłużona? Czy nadal musi korygować VAT? Sprawdźmy.

1. Ulga na złe długi – na czym polega?

Ulga na złe długi umożliwia wierzycielowi odzyskanie zapłaconego VAT-u od faktury, za którą nie otrzymał należności. Aby skorzystać z ulgi, muszą zostać spełnione określone warunki:

• od daty wystawienia faktury musi minąć co najmniej 90 dni,
• wierzyciel nie otrzymał zapłaty do dnia złożenia korekty,
• dłużnik nadal istnieje i nie znajduje się w trakcie upadłości, likwidacji lub restrukturyzacji,
• zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są czynnymi podatnikami VAT.

Po spełnieniu tych warunków wierzyciel może skorygować VAT należny w deklaracji, a dłużnik zobowiązany jest do odpowiedniej korekty VAT naliczonego.

2. Obowiązki dłużnika – korekta VAT naliczonego

Zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, dłużnik musi dokonać korekty VAT naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 91. dzień od daty terminu płatności, jeśli nie uregulował należności.

Przykład:
Faktura została wystawiona 1 stycznia, z terminem płatności 15 stycznia. Jeśli dłużnik nie zapłaci do 15 kwietnia (czyli 90 dni), to w deklaracji za kwiecień powinien skorygować VAT naliczony.

3. Zmiana terminu płatności a obowiązek korekty VAT

Wielu przedsiębiorców zadaje pytanie: czy zmiana terminu płatności po wystawieniu faktury wpływa na bieg 90 dni i obowiązek korekty VAT przez dłużnika?

🔍 Odpowiedź brzmi: tak – ale zależy to od momentu zmiany terminu.

3.1. Zmiana terminu przed upływem 90 dni – skuteczna zmiana

Jeśli strony ustalą nowy termin płatności przed upływem 90 dni od pierwotnego terminu, to bieg okresu 90 dni liczy się od nowego terminu. Zatem dłużnik nie musi korygować VAT, o ile zapłaci w nowym terminie.

✅ Przykład:

• Faktura z 1 marca, termin płatności: 20 marca
• 1 maja – strony aneksują umowę, nowy termin: 31 maja
• 90 dni liczymy od 31 maja, czyli korekta VAT będzie obowiązywać dopiero po 29 sierpnia – jeśli do tego czasu nie zostanie uregulowana należność.

Ważne:

Zmiana terminu powinna być udokumentowana (np. aneksem, e-mailem) i obustronnie zaakceptowana.

3.2. Zmiana terminu po upływie 90 dni – nieskuteczna dla ulgi

Jeśli do zmiany terminu płatności dochodzi po upływie 90 dni od pierwotnego terminu, nie wpływa to już na obowiązki związane z ulgą na złe długi.

❌ Przykład:

• Faktura: 1 stycznia, termin płatności: 15 stycznia
• 16 kwietnia (91. dzień) – brak zapłaty
• 20 kwietnia – strony podpisują aneks, nowy termin: 31 maja

➡ Dłużnik musi skorygować VAT naliczony w deklaracji za kwiecień – mimo że nowy termin formalnie przedłuża zapłatę.

Dlaczego? Bo w momencie upływu 90 dni dłużnik był w zwłoce – a przepisy nie przewidują „anulowania” obowiązku korekty po fakcie.

4. Stanowisko organów podatkowych

Organy podatkowe (m.in. w interpretacjach indywidualnych KIS) potwierdzają, że:

„Zmiana terminu płatności dokonana po upływie 90 dni nie wywołuje skutków prawnych dla obowiązku dokonania korekty VAT po stronie dłużnika.”

Przykład: Interpretacja indywidualna z 12.03.2021 r. (sygn. 0114-KDIP1-3.4012.50.2021.1.PRM):

„Dłużnik nie może uchylić się od obowiązku korekty VAT, jeżeli termin płatności został przesunięty już po upływie 90 dni od pierwotnego terminu.”

5. Co powinien zrobić dłużnik, by uniknąć korekty VAT?

Aby nie być zobowiązanym do korekty VAT naliczonego:

Ureguluj należność w terminie 90 dni od pierwotnego lub aneksowanego terminu płatności,
Jeśli nie możesz zapłacić w terminie – podpisz aneks z kontrahentem przed upływem 90 dni,
Archiwizuj dokumenty związane ze zmianą warunków płatności,
✅ Monitoruj zobowiązania w systemie księgowym – nie dopuszczaj do nieświadomych zaległości.

6. Czy zapłata po korekcie pozwala odzyskać VAT?

Tak. Jeśli po dokonaniu korekty VAT naliczonego dłużnik ureguluje należność, ma prawo ponownie odliczyć VAT – zgodnie z art. 89b ust. 4 ustawy o VAT.

7. Podsumowanie – najważniejsze zasady

Wnioski praktyczne

• Dłużnik powinien kontrolować terminy płatności i kontaktować się z kontrahentem w przypadku opóźnień.
• Zmiana terminu płatności musi być formalna i udokumentowana, by była skuteczna podatkowo.
• Korekta VAT naliczonego przez dłużnika to obowiązek ustawowy, za którego niedopełnienie grozi odpowiedzialność podatkowa i karna skarbowa.

Natalia Kostylewa

Nazywam się Natalia Kostylewa i mam ponad dwadzieścia lat doświadczenia w branży księgowości i finansów. Moja pasja to nie tylko praca z liczbami, ale także dzielenie się zdobytą wiedzą. Na blogu dzielę się praktycznymi wskazówkami, które pomogą Ci zrozumieć zawiłości księgowości, a także dostarczam aktualnych informacji na temat zmian w przepisach podatkowych i finansowych.

Zobacz więcej